ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ
Ξεκίνησαν οι εργασίες του Συνεδρίου Athens Alitheia Forum με την δημοσιογράφο Αθηναϊδα Νέγκα να ανοίγει το συνέδριο αναφέροντας πως πρόκειται για μια νέα πρωτοβουλία της ΓΓΕΕ και συνέχισε κάνοντας μια εισαγωγή στο ζήτημα των fake news: «Ο κίνδυνος υπάρχει για όλους και η προδιάθεση μας να είμαστε θύματα του ψέματος στο internet, στα social media , εδράζεται στο ότι μεγαλώσαμε με ψέματα που μπορεί να είχαν την μορφή δοξασίας, αστικού μύθου ή εξήγησης για όσα δεν μπορούσαμε με ευκολία να καταλάβουμε, το διαδεδομένο ψέμα μας βόλευε και μας βολεύει και κοινωνικά ενώνει με περίεργους δεσμούς ομάδες με τις ίδιες αντιλήψεις, ενδυναμώνει την πίστη και τις προκαταλήψεις ενώ μερικές φορές εξυπηρετεί απλώς την κουβέντα. Τα πετυχημένα fake news εντυπωσιάζουν, σοκάρουν και φαίνονται αληθοφανή περιέχοντας ίσως ψήγματα αλήθειας πάνω στα οποία αραδιάζονται άλλα ψεύδη και φυσικά ατεκμηρίωτες καταγγελίες. Άλλοτε τα fake news είναι σχεδιασμένα και για να ικανοποιήσουν αυτούς για τους οποίους προορίζονται. Είναι αυτό το κομμάτι του παζλ που δίνει ικανοποιητικό νόημα στα υπόλοιπα». «Είναι ξεκάθαρα εχθρός της δημοκρατίας τα fake news συνηθίζουν εξάλλου να την αμφισβητούν καθώς τα fake news, διακρίνονται για την έλλειψη λογικών επιχειρημάτων: Πως άραγε μπορούμε να ισχυριστούμε πως δεν υπάρχει δημοκρατία, την ίδια στιγμή που έχουμε την ελευθερία να την αμφισβητήσουμε;»
Ακολούθησε η εναρκτήρια ομιλία του Υφυπουργού παρά τω Πρωθυπουργώ και Κυβερνητικού Εκπροσώπου Παύλου Μαρινάκη. Ακολουθεί το κείμενο της ομιλίας.
4
Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε της Βουλής των Ελλήνων,
Κυρίες και κύριοι σύνεδροι,
Θα ήθελα καταρχάς να σας καλωσορίσω θερμά στο πρώτο Athens Αλήθεια Forum και να σας ευχαριστήσω όλες και όλους για την παρουσία σας. Ευχαριστώ ιδιαίτερα τους ομιλητές, τους ανθρώπους που αποδέχτηκαν την πρόσκληση για να συμμετέχουν σε αυτό εδώ το συνέδριο και εάν δεν κάνω λάθος μαζί με τους συντονιστές όσοι θα λάβουν μέρος στην πρώτη αυτή πρωτοβουλία προσεγγίζουν τα 90 άτομα. Ευχαριστώ τους δημοσιογράφους, τους ερευνητές, τους ακαδημαϊκούς, τους ανθρώπους της τεχνολογίας, τους εκπροσώπους της πολιτείας, των κομμάτων της αντιπολίτευσης και βέβαια ιδιαιτέρως όσες και όσους εργάστηκαν για να γίνει πράξη αυτή η πρωτοβουλία. Δεν είναι απλώς τιμητική η παρουσία σας σήμερα εδώ και τις επόμενες ώρες και την επόμενη ημέρα αλλά είναι ουσιαστική γιατί η αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης δεν είναι υπόθεση ενός θεσμού ή μιας κυβέρνησης. Είναι μια συλλογική ευθύνη που απαιτεί συνεργασία, γνώση και αποφασιστικότητα.
Το Athens Αλήθεια Forum δεν δημιουργήθηκε τυχαία. Δημιουργήθηκε γιατί όλοι μας, καθημερινά, βιώνουμε τις συνέπειες μιας νέας πραγματικότητας. Πλέον, ζούμε στην εποχή της παραπληροφόρησης. Βιώνουμε όχι το πρόβλημα, όπως συνηθίζω να λέω, αλλά την κρίση της παραπληροφόρησης. Ζούμε σε μία περίοδο, όπου προφανώς η πληροφορία ταξιδεύει πολύ γρήγορα, πιο γρήγορα από ποτέ, αλλά δυστυχώς μαζί με αυτήν ταξιδεύει και το ψέμα, ακριβώς με την ίδια ταχύτητα και πολλές φορές και μεγαλύτερη. Ένα ψευδές δημοσίευμα μπορεί μέσα σε λίγα λεπτά να φτάσει σε εκατομμύρια ανθρώπους.
Θα έχετε διαπιστώσει, καθημερινά, πως δημιουργείται ένα κλίμα έντασης, καχυποψίας και σύγχυσης. Ένα κλίμα, που «δηλητηριάζει» τον δημόσιο διάλογο, αυτό ούτως ή άλλως είναι και το κίνητρο των περισσότερων περιπτώσεων διάδοσης ψευδών ειδήσεων, ένα κλίμα που πολλές φορές μας αναγκάζει να αφιερώνουμε πολύ μεγάλο μέρος του χρόνου μας, αλλά και όχι μόνο του χρόνου και της ενέργειάς μας και του δημόσιου λόγου, όχι στο να παράγουμε πολιτική, με τις αντιθέσεις που έχει αυτή, αλλά στο να αποδομούμε ψευδείς ειδήσεις. Από τις πιο εξόφθαλμες και χονδροειδείς, μέχρι εκείνες που τεχνηέντως κατασκευάζονται και αναπαράγονται, ώστε να μπερδεύουν τους πολίτες, να δημιουργούν ένα κλίμα οργής και να υπονομεύουν την εμπιστοσύνη στους θεσμούς.
Απέναντι σε αυτή την πραγματικότητα, είμαστε υποχρεωμένοι να θέσουμε ορισμένα κρίσιμα ερωτήματα.
Αυτός είναι και ο σκοπός του Συνεδρίου. Τα ερωτήματα και οι απαντήσεις. Ποιος είναι τελικά ο ρόλος των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, των social media στην ενημέρωση των πολιτών; Είναι
απλώς εργαλεία επικοινωνίας ή έχουν μετατραπεί στους βασικούς διαμορφωτές της κοινής γνώμης; Όταν εκατομμύρια άνθρωποι ενημερώνονται πρώτα από ένα timeline και όχι από μια αξιόπιστη πηγή, είναι εύλογο να αναρωτιέται κανείς τι επίδραση έχουν αυτά στη δημοκρατία.
Πόσο αναγκαίο είναι να συζητήσουμε σοβαρά τα ηλικιακά όρια στην χρήση των social media; Μπορούμε να αγνοούμε ότι παιδιά και έφηβοι εκτίθενται καθημερινά σε ένα ωκεανό πληροφορίας χωρίς φίλτρα;
Μπορούμε να θεωρούμε δεδομένο ότι έχουν την ωριμότητα να διακρίνουν την πραγματικότητα από την κατασκευασμένη είδηση; Η ελευθερία του λόγου, της πληροφόρησης, της έκφρασης, είναι θεμελιώδης αλλά καμία ελευθερία δεν μπορεί να λειτουργήσει ως ασπίδα προστασίας για όσους επιλέγουν να διαστρεβλώνουν την πραγματικότητα, την αλήθεια για προσωπικό όφελος, ειδικά όταν οι δέκτες είναι παιδιά και έφηβοι. Εδώ έρχεται ένα ακόμα κρίσιμο ερώτημα. Τι κάνουμε σήμερα μέσα στα σχολεία; Προετοιμάζουμε πραγματικά τα παιδιά για τον κόσμο της πληροφορίας τον οποίο ζουν; Τους δίνουμε τα εργαλεία να σκέφτονται κριτικά; Να ελέγχουν τις πηγές; Η παιδεία στην ψηφιακή εποχή δεν μπορεί να περιορίζεται στη χρήση της τεχνολογίας. Πρέπει να αφορά και την κατανόησή της και εδώ ανοίγω μια πολύ μικρή παρένθεση για να ευχαριστήσω ξεχωριστά κάθε μαθήτρια και κάθε μαθητή από τα σχολεία τα οποία θα δώσουν το παρών. Είδα έξω τις μαθήτριες και τους μαθητές του σχολείου του Γέρακα που μαζί με τη Σοφία Ζαχαράκη είχαμε βρεθεί. Συμμετέχουν στο πρόγραμμα «Καλλιεργώντας κριτικούς αναγνώστες», που τρέχουμε από κοινού με το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και τον καθηγητή τον κύριο Παναγιώτου και φιλοδοξούμε να επεκταθεί. Έχει ξεκινήσει πιλοτικά σε 30 σχολεία σε όλη τη χώρα, να επεκταθεί σε όλα τα σχολεία μας. Ένα πρόγραμμα στο οποίο δημοσιογράφοι και κυρίως του έντυπου τύπου, αλληλεπιδρούν με τους καθηγητές και τους μαθητές, με στόχο να καλλιεργήσουν την κριτική σκέψη τους. Σας ευχαριστώ πάρα πολύ. Η παρουσία σας σήμερα εδώ είναι εξαιρετικά τιμητική για εμάς. Μέσα από τα social media και το διαδίκτυο, τα οποία αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της σύγχρονης εποχής, συντελείται όλη αυτή η διαδικασία. Αυτό λοιπόν που είναι εξίσου σημαντικό, είναι να προστατεύονται οι πολίτες από ανώνυμες ψηφιακές επιθέσεις και εδώ θέλω λίγο την προσοχή σας και θεωρώ ότι είναι και ένα από τα θέματα που θα συζητήσουμε αυτές τις δύο ημέρες. Είναι πολλές οι ανώνυμες, τοξικές επιθέσεις τις οποίες βλέπουμε να λαμβάνουν χώρα συνεχώς στο διαδίκτυο. Όλες αυτές γίνονται κατά πολύ μεγάλο ποσοστό στο όνομα της ανωνυμίας. Μιας ανωνυμίας στο όνομα της οποίας δεν έχουν συντελεστεί μόνο επιχειρήσεις παραπληροφόρησης, αλλά πολλές φορές και πολύ σοβαρά, τα πιο ειδεχθή «εγκλήματα», όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και σε όλο τον υπόλοιποι κόσμο. Έχουμε δει τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει μία στοχευμένη ψηφιακή επίθεση, ακόμα και στην εκτός διαδικτύου πραγματικότητα, δηλαδή κάτι που ξεκίνησε από πολλά ανώνυμα προφίλ κατά ενός προσώπου, να καταλήξει σε μία επίθεση ακόμα και στο ίδιο το πρόσωπο αυτό ή την οικογένειά του. Όταν το ψέμα καλλιεργείται συστηματικά, όταν η στοχοποίηση γίνεται καθημερινότητα, τότε ο ψηφιακός ή και ο δήθεν σατιρικός λόγος, μπορεί να μετατραπεί σε πραγματική απειλή.
Για αυτόν ακριβώς το λόγο δημιουργήθηκε το Athens Alitheia Forum. Στόχος μας είναι το συνέδριο αυτό να καθιερωθεί ως ένας θεσμός, που θα πραγματοποιείται κάθε χρόνο. Ένας χώρος, που θα τίθενται δύσκολα ερωτήματα, θα κατατίθενται προτάσεις και θα προκύπτουν ουσιαστικά συμπεράσματα. Γιατί η δημοκρατία δεν έχει ανάγκη από μεγάλα λόγια, έχει ανάγκη από πράξεις. Αυτό ακριβώς επιδιώκουμε, να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για πραγματικές αλλαγές, για την ενίσχυση των δημοσιογράφων, για την ενίσχυση της ελευθερίας του λόγου. Αλλά και ακόμα περισσότερες πολιτικές και πρωτοβουλίες, που θα ενισχύσουν τη διαφάνεια, θα προστατεύσουν τους πολίτες και θα θωρακίσουν την αλήθεια και το δημόσιο διάλογο.
Κυρίες και κύριοι, το Athens Alitheia Forum δεν είναι απλώς ένα διήμερο Συνέδριο. Φιλοδοξεί να γίνει κάτι πολύ μεγαλύτερο, θέλουμε να γίνει ο ετήσιος θεσμικός διάλογος, για την προστασία της αλήθειας και τη θωράκιση της ελευθερίας του Τύπου. Όχι της ελευθερίας που επικαλούνται όσοι διακινούν στρεβλές ειδήσεις, όχι της ελευθερίας που διατείνεται ως άλλοθι από εκείνους που συνειδητά διαδίδουν ψέματα, αλλά της πραγματικής ελευθερίας, της ελευθερίας της κριτικής σκέψης, της τεκμηριωμένης άποψης και της πολιτισμένης διαφωνίας– θέλω να σταθώ σε αυτό– της ελευθερίας να ασκείται κριτική, χωρίς τοξικότητα. Να διατυπώνονται διαφορετικές απόψεις, χωρίς φανατισμό, να αναζητείται η αλήθεια χωρίς κραυγές και χωρίς σκοπιμότητες. Θέλουμε αυτό το Συνέδριο να αποτελέσει την αφετηρία ενός σταθερού ετήσιου διαλόγου με τους αρμόδιους φορείς, με τα υπουργεία, με την ακαδημαϊκή κοινότητα, με την κοινωνία των πολιτών. Ένα διάλογο, που δε θα μένει στα λόγια, θα οδηγεί σε συγκεκριμένες πολιτικές, πρωτοβουλίες, για την προστασία της αλήθειας και την ουσιαστική ενίσχυση της ελευθερίας του Τύπου. Το Athens Alitheia Forum είναι και μια ευκαιρία να ξανασυστηθούμε, να θυμηθούμε όλοι τη διαφορά ανάμεσα στην εύκολη «κραυγή» και την τεκμηριωμένη δημοσιογραφία. Ανάμεσα στους «ιεροκήρυκες» των δήθεν σατιρικών εκπομπών και στις «κουκούλες» των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, από τη μία πλευρά και από την άλλη στη δημοσιογραφία που ερευνά, διασταυρώνει, αμφισβητεί και τεκμηριώνει. Γιατί η αλήθεια δεν είναι σύνθημα, είναι ευθύνη. Σας ευχαριστώ πολύ.
