Εκατόν πέντε εκατομμύρια ευρώ. Αυτό είναι το ποσό που διαθέτει φέτος το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου, Οπτικοακουστικών Μέσων και Δημιουργίας (ΕΚΚΟΜΕΔ) για ενίσχυση οπτικοακουστικών παραγωγών. Από αυτά, τα 20 εκατ. πηγαίνουν απευθείας σε έξι και μόνο τηλεοπτικούς σταθμούς εθνικής εμβέλειας, ενώ για τα υπόλοιπα κανάλια της χώρας –θεματικά, εξειδικευμένα, περιφερειακά– το ποσό που αντιστοιχεί στις τηλεοπτικές τους παραγωγές είναι μηδέν.
Το νομικό τέχνασμα της ΚΥΑ
Η ΚΥΑ 51146/2025 (ΦΕΚ Β’ 490/10-2-2025), που καθορίζει την κατανομή των πόρων του ΕΚΚΟΜΕΔ για το καθεστώς ενίσχυσης CRGR-FTV, είναι νομικά λεπτοδουλεμένη. Για τη Δράση Α’ –αυτή που αφορά τα τηλεοπτικά κανάλια– δικαιούχοι ορίζονται ρητά οι «μεγάλες επιχειρήσεις, αδειοδοτημένες με βάση τον ν. 4339/2015, πάροχοι περιεχομένου επίγειας ψηφιακής τηλεοπτικής ευρυεκπομπής ελεύθερης λήψης εθνικής εμβέλειας». Δύο λέξεις-κλειδιά: «Αδειοδοτημένες» και «εθνικής εμβέλειας». Με δύο λέξεις αποκλείεται ολόκληρος ο υπόλοιπος τηλεοπτικός κλάδος.
Ο ελέφαντας στο δωμάτιο: Ποιος δεν έδωσε τις άδειες;
Εδώ η ιστορία αρχίζει να γίνεται ενδιαφέρουσα. Τα περιφερειακά κανάλια δεν λειτουργούν χωρίς άδεια επειδή δεν θέλησαν να αδειοδοτηθούν. Λειτουργούν υπό ειδικό καθεστώς νόμιμης λειτουργίας, καθώς είναι εγγεγραμμένα σε ειδικό μητρώο του ΕΣΡ, πλήρως ελεγχόμενα, πλήρως εποπτευόμενα, επειδή το ελληνικό κράτος, επί τουλάχιστον 20 συνεχή χρόνια, απέτυχε να ολοκληρώσει τη διαδικασία αδειοδότησής τους.
Το καθεστώς αυτό παραδέχθηκε δημόσια ο ίδιος ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης τον Αύγουστο του 2025, παρουσιάζοντας το νέο νομοσχέδιο για την αδειοδότηση των περιφερειακών σταθμών: «Φιλοδοξούμε να βάλουμε σε τάξη το τοπίο της αδειοδότησης των περιφερειακών καναλιών, που ήταν αρρύθμιστο για πάνω από 20 χρόνια».
Υποχρεώσεις χωρίς δικαιώματα
Το παράδοξο είναι εκκωφαντικό. Τα περιφερειακά κανάλια υπό καθεστώς νόμιμης λειτουργίας υποχρεούνται:
– Να καταβάλλουν πλήρως όλες τις φορολογικές και ασφαλιστικές υποχρεώσεις τους.
– Να τηρούν το σύνολο της ραδιοτηλεοπτικής νομοθεσίας, συμπεριλαμβανομένης της ευρωπαϊκής Οδηγίας AVMS (2018/1808) για τα ποσοστά ελληνικού και ευρωπαϊκού περιεχομένου.
– Να υπόκεινται σε πλήρη εποπτεία και ελέγχους από το ΕΣΡ, με κυρώσεις που φτάνουν έως και στη διακοπή εκπομπής.
– Να διατηρούν πλήρες πρόγραμμα, εργαζομένους, τεχνικές εγκαταστάσεις.
Ταυτόχρονα, λόγω της ίδιας απουσίας τυπικής άδειας, που το κράτος δεν χορήγησε, αποκλείονται παντελώς από δημόσιους πόρους, χρηματοδοτούμενους εν μέρει από ΕΣΠΑ και Εθνικό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, στους οποίους συνεισφέρουν ως φορολογούμενες επιχειρήσεις.
Τα «έξι» και το οργανωμένο πλεονέκτημα
Η ρύθμιση δεν προέκυψε από ουδέτερους τεχνοκράτες. Σύμφωνα με πληροφορίες από τον κλάδο, τα ίδια τα κανάλια πρότειναν να μπει πλαφόν 4 εκατ. ανά σταθμό, ακριβώς για να αποφευχθεί ο ανταγωνισμός από εταιρείες παραγωγής που θα μπορούσαν να στρέψουν τη χρηματοδότηση αλλού.
Το αποτέλεσμα; Για το 2025, μεγάλο μέρος από τα 4 εκατ. που αντιστοιχούν σε κανάλια όπως το Star, το Open και ο ΣΚΑΪ αναμένεται να μείνει αδιάθετο, καθώς κανένα εξ αυτών δεν έχει ενεργές παραγωγές μυθοπλασίας.
Το δεύτερο «δώρο» που αποκαλύπτει το σύστημα
Το ΕΚΚΟΜΕΔ δεν είναι το μόνο εργαλείο. Παράλληλα, με τα 105 εκατ. ευρώ του προγράμματος CRGR-FTV, η κυβέρνηση έχει ετοιμάσει και δεύτερο πρόγραμμα ύψους 24,8 εκατ. ευρώ, αποκλειστικά για τους πανελλαδικούς τηλεοπτικούς σταθμούς.
Το παράδοξο είναι εκκωφαντικό: Τα ίδια κανάλια που επιδοτούνται για παραγωγές έχουν ήδη εξαφανίσει ή μειώσει στο ελάχιστο τις εγχώριες σειρές μυθοπλασίας. Το ποσό θα δοθεί ούτως ή άλλως. Για τα υπόλοιπα κανάλια της χώρας, πολλά εκ των οποίων διατηρούν πραγματική παραγωγική δραστηριότητα, το αντίστοιχο ποσό είναι, και εδώ, μηδέν. Δύο προγράμματα, εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ, ένας και μόνο κύκλος δικαιούχων.
Η κυβέρνηση το παραδέχεται και το αξιοποιεί
Υπάρχει μια βαθιά ειρωνεία στο νέο νομοσχέδιο αδειοδότησης περιφερειακών καναλιών που παρουσιάστηκε τον Αύγουστο 2025. Η κυβέρνηση αναγνωρίζει επίσημα ότι το καθεστώς νόμιμης λειτουργίας ήταν άδικο και πρέπει να τερματιστεί και ότι τα κανάλια αυτά δικαιούνται πλέον κανονική άδεια. Αυτό είναι θετικό.
Αλλά, ταυτόχρονα, η ίδια κυβέρνηση, μέσω του ΕΚΚΟΜΕΔ και της ΚΥΑ που υπέγραψε τον Φεβρουάριο του 2025, χρησιμοποιεί την απουσία αυτής της ακριβώς της άδειας, που αυτή δεν είχε χορηγήσει επί 20 χρόνια, ως δικαιολογία για να αποκλείσει τα ίδια κανάλια από 20 εκατ. ευρώ δημόσιας χρηματοδότησης. Αριστερό χέρι και δεξί χέρι της ίδιας κυβέρνησης εκδίδουν αντιφατικές ρυθμίσεις, και αυτός που πληρώνει τον λογαριασμό είναι ο ελληνικός τηλεοπτικός κλάδος.
Το συνταγματικό ερώτημα που δεν μπορεί να αγνοηθεί
Νομικοί κύκλοι που γνωρίζουν το ζήτημα επισημαίνουν ότι ο αποκλεισμός αυτός εγείρει σοβαρά ζητήματα συνταγματικής συμβατότητας. Η αρχή της ισότητας (άρθρο 4) απαγορεύει τη ριζικά διαφορετική μεταχείριση ομοίων καταστάσεων χωρίς αντικειμενική δικαιολογία. Η αρχή της αναλογικότητας (άρθρο 25 παρ. 1) απαιτεί κάθε περιορισμός να είναι αναγκαίος και αναλογικός, όχι απόλυτος.
Το ερώτημα, όμως, εδώ είναι ακόμα πιο οξύ: Μπορεί το κράτος να χρησιμοποιεί ως κριτήριο αποκλεισμού μια νομική κατάσταση –την απουσία άδειας εν προκειμένω– που το ίδιο δημιούργησε και διατήρησε επί δεκαετίες; Η ελληνική διοικητική νομολογία έχει ήδη αντιμετωπίσει ανάλογα ζητήματα: Η κρατική αδράνεια δεν μπορεί να μετατρέπεται σε νομικό μειονέκτημα για τους διοικούμενους.
Επιπλέον, μέρος των πόρων του ΕΚΚΟΜΕΔ προέρχεται από ΕΣΠΑ, ευρωπαϊκά κονδύλια για τα οποία η χώρα έχει αναλάβει δεσμεύσεις μη διακριτικής κατανομής. Η επιλεκτική χορήγησή τους αποκλειστικά σε έξι κανάλια εθνικής εμβέλειας ενδέχεται να εγείρει ζητήματα και προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
