Αληθινή αποκάλυψη η περίπλοκη και λεπτομερής κουζίνα της Αρμενίας με τα αριστουργηματικά μαντί της, τα ιτσλί κιοφτέ, τις τυρόπιτες σουμπουρέκ με τα ζεματιστά φύλλα, το τελετουργικό φαγητό χαρισσά με το σιτάρι και το κρέας… Μια κουζίνα που κρατάει ζωντανή την αρμενική μνήμη, συνδέοντας τους Αρμένιους της διασποράς με την πατρίδα.
Για το τεύχος Νοεμβρίου συναντήσαμε ανθρώπους της μεγάλης αρμενικής παροικίας της Ελλάδας, οι οποίοι μας εισήγαγαν στις ιδιαιτερότητες μιας κουζίνας γεμάτης συμβολισμούς και μοιράστηκαν μαζί μας φαγητά καρυκευμένα με ιστορίες και αναμνήσεις. Οι συνταγές που καταγράψαμε αφηγούνται την πορεία ενός ξεριζωμένου λαού, που μετά την γενοκτονία αναζήτησε και βρήκε φιλόξενη πατρίδα στην Ελλάδα και αλλού. Εκτός από τους απογόνους των προσφύγων 1922, όμως, συναντήσαμε και Αρμένιους που ήρθαν στην Ελλάδα μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, φέρνοντας μαζί τους μια κουζίνα που είχε ζυμωθεί με επιρροές από άλλες χώρες. Μέσα από όλες αυτές τις καταγραφές, γνωρίσαμε το πλούσιο μωσαϊκό της αρμένικης κουζίνας, που είναι μια κουζίνα πανάρχαια, αγροτική κατά βάση, η οποία στο πέρασμα των αιώνων επηρεάστηκε και εμπλουτίστηκε από πολλές γειτονικές, όπως της Μέσης Ανατολής, της Ρωσίας, της Περσίας, της Μικρασίας.
Στα σπίτια και στους συλλόγους που επισκεφθήκαμε, μάθαμε να φτιάχνουμε τη συναρπαστική τυρόπιτα με τα ζεματιστά φύλλα, γνωστή ως σουμπερέκ, εξασκηθήκαμε στη δημιουργία των αρμένικων μαντί και των σεμσέκ, εντρυφήσαμε στα κεμπάπ, στους ντολμάδες, στο ιτς του Κιλίς. Δοκιμάσαμε σπάνιες συνταγές όπως η σούπα γκ’λγκλίκ και ο γαπαμάς, και συστηθήκαμε με τα σπουδαία αρτοποιήματα της Αρμενίας, όπως το γκατά, τα τζινγκαλόφ χατς, το ματναχάς.
Ένα τεύχος-ύμνος στην ανθρώπινη απαντοχή, μέσα από μια αποκαλυπτική κουζίνα μνήμης.
Ο Γαστρονόμος Νοεμβρίου κυκλοφορεί την Κυριακή 9 Νοεμβρίου με την «Καθημερινή».
