Η Εβδομάδα των Media: Οι Πειρατές, τα Ροζ Κανάλια και μια Τηλεοπτική Σκακιέρα που Παίρνει Φωτιά!

 Η εβδομάδα που μας πέρασε άφησε ένα ισχυρό, σχεδόν εκκωφαντικό αποτύπωμα στο εγχώριο και διεθνές τηλεοπτικό τοπίο. Μέσα από τη σημερινή ανασκόπηση των media, θα επιχειρήσουμε να αποκωδικοποιήσουμε όλες τις καταιγιστικές εξελίξεις που διαμορφώνουν τη νέα πραγματικότητα. Σε μια περίοδο όπου οι τεκτονικές πλάκες της ενημέρωσης και της ψυχαγωγίας μετακινούνται διαρκώς, το σκηνικό θυμίζει καλοκουρδισμένο θρίλερ. Είδαμε αστυνομικές επιχειρήσεις-σκούπα για την πάταξη της τηλεοπτικής πειρατείας, πολυεθνικούς κολοσσούς να αλλάζουν τα ονόματα στις πλατφόρμες τους, ηχηρές μεταγραφές δημοσιογράφων που ανακατεύουν την τράπουλα, αλλά και εργαζόμενους σε ιστορικά μέσα να παλεύουν για την καθημερινή τους επιβίωση. Από τις σκοτεινές γωνιές του παράνομου streaming μέχρι τα λαμπερά φώτα της Eurovision και από τα ακριβά σαλόνια του Champions League μέχρι τα γραφεία της Κουμουνδούρου, η εβδομάδα είχε κυριολεκτικά τα πάντα. Ας δούμε αναλυτικά το παρασκήνιο, τις αιτίες και κυρίως τις συνέπειες όλων αυτών των γεγονότων που αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο καταναλώνουμε περιεχόμενο.

Η κρίση στα κομματικά μέσα του ΣΥΡΙΖΑ έχει πάρει πλέον διαστάσεις ανοιχτής πληγής που αρνείται να κλείσει. Οι εργαζόμενοι στην ιστορική εφημερίδα “Αυγή” και στον ραδιοφωνικό σταθμό “Στο Κόκκινο” βρίσκονται σε καθεστώς απόλυτης αβεβαιότητας, αντιμετωπίζοντας ένα πρωτοφανές “κενό αέρος”. Οι καθυστερήσεις στις πληρωμές, οι υποσχέσεις που μετατίθενται από εβδομάδα σε εβδομάδα και το γενικότερο οικονομικό αδιέξοδο στο οποίο έχει περιέλθει το κόμμα, έχουν δημιουργήσει μια ασφυκτική κατάσταση. Δεν μιλάμε απλώς για μια εργασιακή διένεξη, αλλά για το υπαρξιακό δράμα μέσων ενημέρωσης που κάποτε καθόριζαν την πολιτική ατζέντα της κεντροαριστεράς. Η συρρίκνωση της κρατικής και κομματικής χρηματοδότησης, σε συνδυασμό με την πτώση των κυκλοφοριών στον έντυπο Τύπο, έφεραν τα μέσα αυτά στο χείλος του γκρεμού. Οι δημοσιογράφοι και οι τεχνικοί βρίσκονται εγκλωβισμένοι σε μια πολιτική σκακιέρα όπου συχνά αισθάνονται ως αναλώσιμα πιόνια των εσωκομματικών συγκρούσεων. Το ερώτημα δεν είναι πλέον το αν θα υπάρξει εξυγίανση, αλλά το αν υπάρχει πραγματική βούληση –και κυρίως κεφάλαια– για να κρατηθούν ζωντανά, ή αν βρισκόμαστε μπροστά στο οριστικό τέλος μιας μακράς εποχής για την αριστερή δημοσιογραφία στη χώρα μας.

Κάθε χρόνο, η συζήτηση για τη Eurovision στη χώρα μας περιστρέφεται γύρω από αισθητικές διαφωνίες, γκρίνιες για τις επιλογές των τραγουδιών και τα έξοδα της αποστολής. Ωστόσο, πίσω από την κουρτίνα της κριτικής, η αλήθεια των αριθμών είναι αμείλικτη: Η Eurovision αποτελεί ένα από τα ελάχιστα, πραγματικά “χρυσά προϊόντα” για την ΕΡΤ. Το Ραδιομέγαρο της Αγίας Παρασκευής γνωρίζει καλά πως οι εβδομάδες του διαγωνισμού μεταφράζονται σε μια τεράστια εμπορική επιτυχία. Τα νούμερα τηλεθέασης, ειδικά τη βραδιά του τελικού, εκτοξεύονται σε ποσοστά που τα ελεύθερα ιδιωτικά κανάλια σπάνια βλέπουν, ενώ ταυτόχρονα το ERTflix καταγράφει ρεκόρ θεάσεων, προσελκύοντας τα πολύτιμα νεανικά κοινά. Όλη αυτή η μαζική προσοχή μεταφράζεται σε ακριβά διαφημιστικά πακέτα και premium χορηγίες. Ακόμη και όταν η συμμετοχή μας δεν φέρνει την πολυπόθητη πρωτιά, ο θεσμός αποδίδει πολλαπλάσια τα χρήματα που επενδύονται σε αυτόν. Είναι ένα από τα λίγα προγράμματα που δικαιολογούν απόλυτα τον εμπορικό τους χαρακτήρα, μετατρέποντας τον Μάιο στον πιο κερδοφόρο μήνα για το τμήμα marketing της Δημόσιας Τηλεόρασης.

Μια από τις σημαντικότερες ειδήσεις της εβδομάδας ήταν αναμφίβολα η γιγαντιαία αστυνομική επιχείρηση που οδήγησε στην εξάρθρωση ενός τεράστιου κυκλώματος τηλεοπτικής πειρατείας. Με πελατολόγιο που άγγιζε τους 86.000 χρήστες, το κύκλωμα αυτό απομυζούσε τεράστια ποσά από τις νόμιμες συνδρομητικές πλατφόρμες (Nova, Cosmote TV) αλλά και από τα κρατικά ταμεία μέσω της φοροδιαφυγής. Η κουλτούρα της “πειρατικής θέασης” στην Ελλάδα έχει βαθιές ρίζες, καθώς ένα μεγάλο μέρος του κοινού αρνείται να πληρώσει πολλαπλές συνδρομές για να παρακολουθήσει το αγαπημένο του αθλητικό ή ψυχαγωγικό περιεχόμενο. Τα παράνομα IPTV κουτιά βρίσκονταν σε χιλιάδες σαλόνια, προσφέροντας παράνομα όλο το premium περιεχόμενο με ένα ελάχιστο μηνιαίο αντίτιμο. Όμως, η συνεργασία των παρόχων με τις διωκτικές αρχές δείχνει ότι το παιχνίδι αλλάζει. Οι ποινές δεν αφορούν πλέον μόνο τους εγκεφάλους των κυκλωμάτων, αλλά αγγίζουν νομικά και τους τελικούς χρήστες. Το “μαύρο” στις οθόνες των 86.000 πελατών στέλνει ένα σαφές μήνυμα: το ρίσκο της πειρατείας αρχίζει πια να ξεπερνά το υποτιθέμενο οικονομικό όφελος, καθώς οι έλεγχοι ψηφιοποιούνται και οι διευθύνσεις IP εντοπίζονται ευκολότερα από ποτέ.

Αν αναρωτιέστε γιατί η πειρατεία έχει λάβει τέτοιες διαστάσεις, η απάντηση βρίσκεται εν μέρει στο συνεχώς αυξανόμενο κόστος των αθλητικών δικαιωμάτων. Ακόμα και θεσμοί που παραδοσιακά θεωρούνταν δεδομένοι για το ευρύ κοινό, όπως το Παγκόσμιο Κύπελλο (Μουντιάλ), μετατρέπονται σταδιακά σε προϊόντα πολυτελείας. Η FIFA, στην προσπάθειά της να μεγιστοποιήσει τα κέρδη της, ανεβάζει συνεχώς τον πήχη των απαιτήσεων για τα δικαιώματα μετάδοσης. Το αποτέλεσμα; Τα ελεύθερα κανάλια δυσκολεύονται πλέον αφάνταστα να σηκώσουν μόνα τους το δυσβάσταχτο οικονομικό βάρος. Η εποχή όπου μπορούσαμε να δούμε όλους τους αγώνες ενός Μουντιάλ δωρεάν δείχνει να ανήκει στο παρελθόν. Πλέον, το τοπίο επιβάλλει συνέργειες ανάμεσα στα ελεύθερα δίκτυα και τις συνδρομητικές πλατφόρμες, ή οδηγεί στη δημιουργία νέων, υβριδικών συνδρομητικών μοντέλων (όπως ζήσαμε στο πρόσφατο παρελθόν). Για τον μέσο τηλεθεατή, η παρακολούθηση της αγαπημένης του διοργάνωσης γίνεται μια ακριβή υπόθεση, με το κόστος μεταδίδεται απευθείας στον τελικό καταναλωτή, αλλάζοντας δραματικά τον χάρτη της αθλητικής δημοσιογραφίας και της τηλεοπτικής ψυχαγωγίας.

Στο καθαρά δημοσιογραφικό μέτωπο, η είδηση της μετακίνησης του Απόστολου Μαγγηριάδη από την ΕΡΤ στον ΣΚΑΪ προκάλεσε αίσθηση. Η τηλεοπτική σκακιέρα της ενημέρωσης δεν συγχωρεί κενά, και ο ΣΚΑΪ, επιθυμώντας να ενισχύσει περαιτέρω τον πολιτικό του λόγο και την αναλυτική του φαρέτρα ενόψει μιας απαιτητικής σεζόν, προχώρησε σε μια κίνηση ματ. Ο Μαγγηριάδης, με το σταθερό, μετριοπαθές και βαθιά αναλυτικό του προφίλ,  προσέδωσε κύρος στις εκπομπές και τα δελτία που παρουσίαζε στην ΕΡΤ. Η απόφαση του καναλιού του Φαλήρου να τον εντάξει , εκ νέου, στο δυναμικό του καταδεικνύει την πρόθεση της διοίκησης να δώσει έμφαση στην ουσιαστική πολιτική ανάλυση, αποφεύγοντας ίσως τις ακρότητες των παλαιότερων τηλεοπτικών παραθύρων. Αυτή η μεταγραφή υπογραμμίζει τη συνεχή αναζήτηση των ιδιωτικών σταθμών για πρόσωπα που προσδίδουν αξιοπιστία (gravitas) στον τομέα της ενημέρωσης, σε μια εποχή όπου το κοινό διψά για ψύχραιμη αποκωδικοποίηση της ειδησεογραφίας και όχι για απλές κραυγές εντυπωσιασμού.

Το αιώνιο γεφύρι της Άρτας που ακούει στο όνομα “αδειοδότηση περιφερειακών σταθμών” φαίνεται πως μπαίνει σε νέα φάση, καθώς η κυβέρνηση παίρνει το πάνω χέρι, δίνοντας γραμμή στο ΕΣΡ και την ΕΕΤΤ να προχωρήσουν τις διαδικασίες. Στόχος είναι να μπει επιτέλους μια τάξη στο άναρχο τοπίο της περιφέρειας, όπου δεκάδες κανάλια εκπέμπουν με καθεστώτα νομικής ασάφειας, χωρίς συγκεκριμένες προδιαγραφές ποιότητας ή απασχόλησης. Όμως, μέσα σε αυτόν τον νομοθετικό οργασμό, το Μακεδονία TV φαίνεται να ξεχάστηκε… ξανά! Το κανάλι του ομίλου ΑΝΤΕΝΝΑ παραμένει μια παγκόσμια νομική και τηλεοπτική πρωτοτυπία. Ενώ διαθέτει εθνική εμβέλεια και εκπέμπει κανονικά σε όλη τη χώρα, δεν διαθέτει ενημερωτικό χαρακτήρα, με αποτέλεσμα να μην εμπίπτει στις αυστηρές κατηγορίες αδειοδότησης των μεγάλων καναλιών. Έτσι, παραμένει κολλημένο σε μια ιδιότυπη νομική ρωγμή. Η μόνιμη “αμνησία” του κράτους απέναντι στο συγκεκριμένο κανάλι προκαλεί ερωτήματα, καθώς αποτελεί τον μοναδικό σταθμό με πανελλαδική κάλυψη που λειτουργεί εκτός του παραδοσιακού θεσμικού πλαισίου της αδειοδότησης εθνικής εμβέλειας γενικού περιεχομένου.

Η Δημόσια Τηλεόραση δεν θα μπορούσε να λείπει από τον πολιτικό έλεγχο, ειδικά όταν πρόκειται για τη διαχείριση κρατικών κονδυλίων. Ερώτηση που κατατέθηκε από βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ έφερε στο προσκήνιο τη συνεργασία της ΕΡΤ με την εταιρεία επικοινωνίας και διαφήμισης “Choose”. Το ζήτημα της διαφάνειας στις αναθέσεις και τις καμπάνιες επικοινωνίας αποτελεί μόνιμο πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης. Η αντιπολίτευση ζητά αναλυτικά στοιχεία για τα ποσά, τα κριτήρια επιλογής και την ανταποδοτικότητα αυτών των συνεργασιών. Σε μια περίοδο όπου οι πολίτες δοκιμάζονται από την ακρίβεια, κάθε ευρώ που δαπανάται από τον κρατικό κορβανά για λόγους προβολής οφείλει να συνοδεύεται από απόλυτη διαφάνεια. Η υπόθεση αυτή αναδεικνύει την ευαίσθητη γραμμή που πρέπει να ακροβατεί η διοίκηση της ΕΡΤ, εξισορροπώντας τις ανάγκες του σύγχρονου μάρκετινγκ με την αυστηρή λογοδοσία που επιβάλλει ο ρόλος της.

Ετοιμαστείτε να αλλάξετε τις τηλεοπτικές σας συνήθειες –τουλάχιστον οπτικά– καθώς το τοπίο των τηλεπικοινωνιών περνάει σε μια νέα, χρωματιστή εποχή. Η έλευση της Magenta TV δεν είναι απλώς μια αλλαγή ονόματος. Είναι η κατάληξη μιας μακροχρόνιας στρατηγικής μετάβασης του ομίλου ΟΤΕ κάτω από την ομπρέλα και την αισθητική της μητρικής Deutsche Telekom. Το όνομα Cosmote TV, που κυριάρχησε για χρόνια στα ελληνικά σπίτια, αναμένεται να παραδώσει τη σκυτάλη στο σήμα κατατεθέν της γερμανικής εταιρείας, το διάσημο έντονο ροζ (magenta). Το rebranding αυτό είναι τεράστιας κλίμακας. Δεν αφορά μόνο τα λογότυπα, αλλά σηματοδοτεί την πλήρη ενσωμάτωση της ελληνικής αγοράς στο ευρωπαϊκό οικοσύστημα της Telekom. Για τον συνδρομητή, αυτό πρακτικά σημαίνει νέο περιβάλλον πλοήγησης (UI), αναβαθμισμένες υπηρεσίες που ενοποιούνται με τα ευρωπαϊκά πρότυπα και πιθανότατα μια πιο κεντρικά διαχειριζόμενη πλατφόρμα. Είναι το τέλος μιας εγχώριας εποχής και η οριστική υπογραφή ενός παγκόσμιου τεχνολογικού κολοσσού στο σαλόνι μας.

Και κλείνουμε τη μεγάλη μας ανάλυση με τον απόλυτο διεθνή “μπαμπούλα” για τα παραδοσιακά τηλεοπτικά δίκτυα. Το Netflix δεν αρκείται πλέον στις σειρές και τις ταινίες. Έχοντας ήδη κάνει εντυπωσιακά βήματα στο ζωντανό πρόγραμμα (όπως με τη συμφωνία-μαμούθ για το WWE), τώρα βάζει στο στόχαστρο την καρδιά της αθλητικής βιομηχανίας: Το Champions League. Η στρατηγική του είναι ευφυέστατη. Δεν “χτυπάει” κατευθείαν τις γιγαντιαίες αγορές όπως η Αγγλία ή η Ισπανία, αλλά δοκιμάζει τα νερά, διεκδικώντας τα δικαιώματα σε μικρότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτή η κίνηση προκαλεί κρύο ιδρώτα στους εγχώριους παρόχους συνδρομητικής τηλεόρασης. Ο αθλητισμός ήταν πάντα το “κάστρο” που προστάτευε τις παραδοσιακές τηλεπικοινωνιακές εταιρείες. Αν το Netflix, με την τεράστια παγκόσμια βάση χρηστών και τους αστείρευτους πόρους, μπει επιθετικά στο ποδοσφαιρικό παιχνίδι, οι τοπικοί πάροχοι θα χάσουν το μεγαλύτερο δέλεαρ για τους συνδρομητές τους. Πρόκειται για μια αλλαγή παραδείγματος (paradigm shift) που απειλεί να μετατρέψει τους παρόχους τηλεπικοινωνιών σε απλούς “αγωγούς” ίντερνετ, χάνοντας την πίτα του προσοδοφόρου τηλεοπτικού περιεχομένου. Ο πόλεμος του streaming μόλις φόρεσε… ποδοσφαιρικά παπούτσια!