«Ίμια: 30 χρόνια μετά» Ντοκιμαντέρ δύο επεισοδίων του Αλέξη Παπαχελά Τετάρτη 21 και Πέμπτη 22 Ιανουαρίου στις 21.00, στον ΣΚΑΪ

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Τρεις δεκαετίες μετά την Κρίση των Ιμίων, ο Αλέξης Παπαχελάς ανοίγει στην τηλεόραση του ΣΚΑΪ τον φάκελο του στρατιωτικού και διπλωματικού θρίλερ που έφερε Ελλάδα και Τουρκία στα πρόθυρα της ένοπλης σύγκρουσης. Μέσα από σειρά είκοσι και πλέον συνεντεύξεων με τους πρωταγωνιστές των γεγονότων στις δύο όχθες του Αιγαίου, πλούσιο αρχειακό υλικόκαι αποκλειστικά ντοκουμέντα αποτυπώνει με ακρίβεια το κλίμα των ταραγμένων εκείνων ημερών και επιχειρεί να λάβει απαντήσεις σε καίρια ερωτήματα που παραμένουν μέχρι σήμερα αναπάντητα.

Ο άνθρωπος που χειρίστηκε την προσάραξη του τουρκικού εμπορικού πλοίου «Φιγκέν Ακάτ», υποναύαρχος ε.α. του Λιμενικού Σώματος Νίκος Χουχουρέλος, τότε κεντρικός λιμενάρχης Καλύμνου, αποκαλύπτει άγνωστες πτυχές της απαρχής της Κρίσης.

Ο τότε πρέσβης της Ελλάδας στην τουρκική πρωτεύουσα, Δημήτρης Νεζερίτης, μεταφέρει την έκπληξη της διπλωματικής αποστολής στο άγγελμα των τουρκικών αιτιάσεων επί του καθεστώτος των δύο νησίδων των συνολικά 40 στρεμμάτων και απαριθμεί τις πρώτες αντιδράσεις της ελληνικής πλευράς.

Ο Ερτουγρούλ Οζκιόκ, τότε διευθυντής της εφημερίδας Hurriyet, φωτίζει την απόφαση των Τούρκων δημοσιογράφων να προσγειωθούν με ελικόπτερο στην Ανατολική Ίμια και να υψώσουν την τουρκική σημαία, πυροδοτώντας ουσιαστικά το ντόμινο των ραγδαίων εξελίξεων.

Από την άλλη, ο τότε δήμαρχος της Καλύμνου, Δημήτρης Διακομιχάλης, εξιστορεί το χρονικό της τοποθέτησης της ελληνικής σημαίας στη βραχονησίδα αλλά και το παιχνίδι αλληλοκατηγοριών που ακολούθησε, με φόντο τις πολιτικές έριδες της εποχής.

Ο αντιστράτηγος ε.α. Αθανάσιος Νικολοδήμος, τότε διοικητής της 80ής Ανώτατης Διοίκησης Τμημάτων Εθνοφυλακής Αστυνομίας με έδρα την Κω, μιλάει για τις προπαρασκευαστικές ενέργειες των χερσαίων δυνάμεων της περιοχής ευθύνης του, την πλήρη επιφυλακή των μονάδων του Στρατού Ξηράς, την ένθερμη ανταπόκριση των ακριτών στην κήρυξη της επιστράτευσης, ενώ αποκαλύπτει μία καθοριστική -όπως εκ των υστέρων αποδείχτηκε- διαταγή που έλαβε από το Πεντάγωνο την ώρα «μηδέν».

Επίσης, ο τότε Αρχηγός ΓΕΕΘΑ, ναύαρχος ε.α. Χρήστος Λυμπέρης, μας μεταφέρει στις τεταμένες συσκέψεις στο πρωθυπουργικό γραφείο στη Βουλή, όπου σταθμίζονταν και λαμβάνονταν όλες οι αποφάσεις, αναλύει τις ενστάσεις του στις αιτιάσεις της πολιτικής ηγεσίας και υπογραμμίζει τα κενά στον χειρισμό της Κρίσης.

Παράλληλα, ο πρέσβης ε.τ. και τότε διευθυντής του Διπλωματικού Γραφείου του Κώστα Σημίτη, Δημήτρης Καραϊτίδης, θυμάται πώς ο ίδιος βίωσε την κλιμάκωση της ελληνοτουρκικής διαμάχης και ανακαλεί στη μνήμη του την οργισμένη αντίδραση του τότε πρωθυπουργού όταν επιβεβαιώθηκε η τουρκική παρουσία σε μία από τις δύο νησίδες.

Ο αντιναύαρχος ε.α. Ιωάννης Λιούλης, τότε κυβερνήτης της φρεγάτας «Ναβαρίνον» και τακτικός διοικητής των ελληνικών ναυτικών δυνάμεων στο πεδίο, περιγράφει την έκρυθμη κατάσταση στη θαλάσσια περιοχή των Ιμίων, λόγω της τεράστιας συγκέντρωσης δύναμης πυρός, ενώ αποτυπώνει τις δραματικές στιγμές της απόβασης των Τούρκων κομάντος στη δυτική νησίδα και της πτώσης του ελικοπτέρου του Πολεμικού Ναυτικού, με τραγικό απολογισμό τον θάνατο των τριών μελών του πληρώματός του.

Ο αντιπλοίαρχος ε.α. και τότε υποδιοικητής της Διοίκησης Υποβρυχίων Καταστροφών, Κωνσταντίνος Ματάλας, μιλάει για την ψυχολογία των επίλεκτων στελεχών του Πολεμικού Ναυτικού που κλήθηκαν να υπερασπιστούν την Ανατολική Ίμια, αλλά και για την παραδοξότητα των εντολών που έλαβαν πριν ξεκινήσουν για την απόρρητη αποστολή τους.

Στον αντίποδα, ο διοικητής της τουρκικής ομάδας βατραχανθρώπων που αποβιβάστηκαν στη Δυτική Ίμια, Αλί Τουρκσέν, δίνει την οπτική των συναδέλφων του κατά την κορύφωση της αντιπαράθεσης και περιγράφει πώς βίωσαν τη συντριβή του ελληνικού ελικοπτέρου, δευτερόλεπτα μετά την υπέρπτησή του πάνω από τις θέσεις τους.

Από την πλευρά των Αμερικανών, στην κάμερα του ΣΚΑΪ μιλάει -μεταξύ άλλων- ο δημοσιογράφος και πρώην διευθυντής επικοινωνίας του Λευκού Οίκου, Τζωρτζ Στεφανόπουλος, ο οποίος αναφερόμενος στις πρώτες συγκεχυμένες πληροφορίες που έφθαναν στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού τονίζει την έντονη ανησυχία των επιτελών της κυβέρνησης των Η.Π.Α. και προσωπικά του Μπιλ Κλίντον μπρος στο ορατό ενδεχόμενο της γενικευμένης σύρραξης μεταξύ δύο σημαντικών εταίρων στα πλαίσια του ΝΑΤΟ.

Ο Κάρεϊ Κάβανο, τότε διευθυντής Υποθέσεων Νότιας Ευρώπης του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, θυμάται τους λεπτούς παρασκηνιακούς χειρισμούς του Οβάλ Γραφείου, την άμεση σύγκληση ειδικής ομάδας για τη διαχείριση της Κρίσης, όπως και τον μαραθώνιο τηλεφωνικών διαβουλεύσεων με τις δύο πλευρές.

Οι συνεντεύξεις από το αρχείο του Αλέξη Παπαχελά με τον τότε υφυπουργό Εξωτερικών των Η.Π.Α., ΡίτσαρντΧόλμπρουκ, με τον τότε υπουργό Εξωτερικών της Ελλάδας, Θεόδωρο Πάγκαλο, καθώς και με τον τότε βοηθό υφυπουργό Εξωτερικών, αρμόδιο για τις Ελληνοτουρκικές Σχέσεις της κυβέρνησης Τσιλέρ, ΙνάλΜπατού, ρίχνουν φως στις σκληρές διαπραγματεύσεις στο τρίγωνο Ουάσινγκτον-Αθήνα-Άγκυρα, οι οποίες κατέληξαν στην περίφημη συμφωνία «no ships, notroops, no flags».

Τι προηγήθηκε, ποιες κινήσεις έγιναν στη διπλωματική σκακιέρα, πώς κινήθηκαν επί του πεδίου Ελλάδα και Τουρκία, πώς φτάσαμε στην κατάληψη της δυτικής νησίδας από Τούρκους κομάντος, ποια ήταν η στρατιωτική κατάσταση στα ακριτικά νησιά το επίμαχο διάστημα, τι συνέβη με το μοιραίο ελικόπτερο του Πολεμικού Ναυτικού, ποιος ήταν τελικά ο κρίσιμος ρόλος του αμερικανικού παράγοντα και τι ακολούθησε τη μεγαλύτερη συγκέντρωση ναυτικών δυνάμεων σε αυτήν την έως τότε άγνωστη γωνιά της Δωδεκανήσου;

Η Κρίση των Ιμίων και τα διαχρονικά διδάγματά της για τον στρατηγικό σχεδιασμό της Αθήνας μπαίνουν στο μικροσκόπιο του Αλέξη Παπαχελά και του ΣΚΑΪ σε ένα αποκαλυπτικό ντοκιμαντέρ δύο επεισοδίων, την Τετάρτη 21 και την Πέμπτη 22 Ιανουαρίου στις 21.00, με πρωτόλειες μαρτυρίες, αρχειακές συνεντεύξεις και σπάνιο αδημοσίευτο υλικό.