Σαββατιάτικες Τυπολογίες
Καλώς ήρθατε σε άλλη μια εβδομάδα όπου το ελληνικό μιντιακό τοπίο θυμίζει παρτίδα πόκερ για γερά νεύρα — και με πολύ υψηλά πονταρίσματα. Αν νομίζατε ότι η αγορά έχει κατασταλάξει, τα νέα δεδομένα έρχονται να ανατρέψουν τον χάρτη. Οι παραδοσιακοί τηλεοπτικοί «εχθροί» έχουν πλέον γίνει σύμμαχοι, δημιουργώντας ένα ολιγοπώλιο-μαμούθ που δείχνει τα δόντια του στη διαφημιστική αγορά. Την ίδια στιγμή, το κράτος παλεύει να μοιράσει τις καθυστερημένες επιδοτήσεις σαν τον κουρασμένο Άγιο Βασίλη που ξέχασε τον σάκο του, το ΕΣΡ αδειάζει επικίνδυνα από μέλη, και τα κανάλια ψάχνουν με το… κυάλι την «πραγματική» τηλεθέαση σε μια εποχή που το τηλεκοντρόλ έχει αντικατασταθεί από το streaming.
Κρατηθείτε, γιατί η εβδομάδα που πέρασε έχει μέτωπα παντού: από τα γραφεία των Media Shops και τις μετρήσεις της Nielsen, μέχρι τα συρτάρια του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και το παρασκήνιο της Κύπρου. Πάμε να δούμε πώς μεταφράζεται το παρασκήνιο της εβδομάδας.
Το “Καρτέλ” της Επόμενης Μέρας: Οι «Big 3», ο Γόντικας και ο Ορίζοντας του 2028
Αν υπάρχει μια είδηση που προκαλεί κρύο ιδρώτα στην αγορά, είναι η κοινή στρατηγική των Βαρδινογιάννη, Μαρινάκη και Κυριακού. Η σύμπραξη των τριών ισχυρότερων παικτών της ελεύθερης τηλεόρασης για τη δημιουργία μιας κοινής streaming πλατφόρμας δεν είναι απλώς μια αμυντική κίνηση απέναντι στο Netflix. Είναι μια κίνηση κυριαρχίας.
Στο τιμόνι αυτού του φιλόδοξου εγχειρήματος βρίσκεται ένας άνθρωπος των «ειδικών αποστολών»: ο Δημήτρης Γόντικας. Με βαρύ βιογραφικό που περιλαμβάνει θητείες στην ΕΡΤ, τη Nova, αλλά και τον Παναθηναϊκό, ο Γόντικας είναι ο τεχνοκράτης που καλείται να «τρέξει» ένα project με τρομακτικές τεχνικές και νομικές προκλήσεις. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, το business plan έχει ορίζοντα το 2028, γεγονός που αποδεικνύει ότι οι «Big 3» γνωρίζουν πως το χτίσιμο μιας πλατφόρμας που θα ενοποιεί το περιεχόμενο (live και on-demand) τριών τεράστιων ομίλων απαιτεί χρόνο, υποδομές και γερά στομάχια απέναντι στην Επιτροπή Ανταγωνισμού.
Το Τελεσίγραφο: “Δώστε μας το 90% της Διαφήμισης”
Το streaming, όμως, είναι το μέλλον. Στο παρόν, διεξάγεται ένας αδυσώπητος πόλεμος για την πίτα της διαφήμισης. Εδώ, οι «Big 3» έριξαν τη «βόμβα» της εβδομάδας: ένα άτυπο αλλά σαφές τελεσίγραφο προς τα Media Shops (τις εταιρείες δηλαδή που διαχειρίζονται τα διαφημιστικά budget των μεγάλων πελατών). Το αίτημα; Να κατευθύνουν το 90% της τηλεοπτικής διαφημιστικής δαπάνης στους δικούς τους σταθμούς.
Το Insight της Αγοράς: Γιατί συμβαίνει αυτό; Τα Media Shops παραδοσιακά έκλειναν μαζικές συμφωνίες, πιέζοντας τα κανάλια για τεράστιες εκπτώσεις (discounts) και επιστροφές (επιστήθια). Τώρα, τα τρία (δηλαδή τέσσερα) κανάλια, έχοντας συγκεντρώσει τη μερίδα του λέοντος σε τηλεθέαση, εκβιάζουν αντίστροφα: “Αν θέλετε πρόσβαση στο κοινό, θα παίξετε με τους δικούς μας, ενιαίους κανόνες”. Είναι μια κίνηση που απειλεί να στραγγαλίσει τους μικρότερους «παίκτες» (π.χ. Open) και να αλλάξει ριζικά τον τρόπο που τιμολογείται ο τηλεοπτικός αέρας στην Ελλάδα.
Η “Επιχείρηση Διάσωσης” της Περιφέρειας και ο «Από Μηχανής» Πιερρακάκης
Αφήνουμε τα κεντρικά σαλόνια και πάμε στην επαρχία. Εκεί, τα περιφερειακά κανάλια έδιναν μάχη επιβίωσης, αδυνατώντας να σηκώσουν το δυσβάσταχτο κόστος ενοικίασης δικτύου της Digea. Ενώ όλοι περίμεναν την πολυθρύλητη προκήρυξη των νέων περιφερειακών αδειών (η οποία μετατίθεται διαρκώς στο μέλλον), το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης βρήκε την… πλάγια οδό.
Η διάταξη-«σωσίβιο» που είχε εμπνευστεί ο Κυριάκος Πιερρακάκης ( ουσιαστικά επιδοτεί την ψηφιακή εκπομπή αυτών των σταθμών, καλύπτοντας το μεγαλύτερο μέρος του κόστους μετάδοσης.
-
Τι σημαίνει αυτό πρακτικά; Το κράτος βάζει το χέρι στην τσέπη για να συντηρήσει έναν τεράστιο αριθμό τοπικών μέσων, αγοράζοντας χρόνο. Η προαναγγελία για τη ρύθμιση των αδειών είναι απλώς το νομικό περίβλημα για να συνεχιστεί η επιδότηση χωρίς να υπάρξει ευρωπαϊκό «μπλόκο» περί κρατικών ενισχύσεων. Η εξάρτηση, όμως, των τοπικών μέσων από τον κρατικό κορβανά γίνεται πλέον θεσμική.
Το Γιοφύρι της Άρτας: ΕΚΟΜΕ, ΕΚΚΟΜΕΔ, Παρατάσεις και η Αγωνία της Μυθοπλασίας
Αν νομίζατε ότι μόνο η περιφέρεια ζει με επιδοτήσεις, κάνετε λάθος. Ολόκληρη η αναγέννηση της ελληνικής μυθοπλασίας (οι δεκάδες σειρές που βλέπουμε τα τελευταία 4 χρόνια) βασίστηκε στο περίφημο «cash rebate» του ΕΚΟΜΕ — την επιστροφή δηλαδή του 40% των επιλέξιμων δαπανών από το κράτος.
Το πάρτι, όμως, τέλειωσε και τώρα μαζεύουμε τα σπασμένα. Το ταμείο στέρεψε, οι καθυστερήσεις στις πληρωμές φτάνουν τους 18 μήνες και οι εταιρείες παραγωγής βρίσκονται στα όρια της χρεοκοπίας. Η πολυαναμενόμενη νέα διάταξη του (μετονομασμένου πλέον) ΕΚΟΜΕΔ, η οποία θα ξεκαθαρίζει το νέο σχέδιο χρηματοδότησης της ελεύθερης τηλεόρασης, ακόμα… «ετοιμάζεται».
Για να χρυσώσουν το χάπι και να αποφύγουν το ολικό “κραχ” στα γυρίσματα, δόθηκε η 4η κατά σειρά παράταση για το πρόγραμμα κρατικής ενίσχυσης ύψους 24,8 εκατ. ευρώ προς τα κανάλια. Είναι ένα παιχνίδι καθυστερήσεων…
Διάλυση σε Ζωντανή Μετάδοση: Η Παραίτηση Μιχελάκη από το ΕΣΡ
Σε επίπεδο θεσμών, το ραδιοτηλεοπτικό τοπίο μοιάζει με τρένο χωρίς μηχανοδηγό. Η κατάσταση στο Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης (ΕΣΡ) δεν είναι απλώς «τοξική», αλλά μπαίνει σε φάση λειτουργικής διάλυσης. Μετά το μπαράζ αποχωρήσεων που καταγράψαμε την περασμένη εβδομάδα, ήρθε η ηχηρή παραίτηση του Γιάννη Μιχελάκη.
Ο έμπειρος δημοσιογράφος και πρώην υπουργός αποτελούσε ένα από τα “βαριά” χαρτιά της Ανεξάρτητης Αρχής. Η αποχώρησή του αποδεικνύει ότι τα εσωτερικά ρήγματα στο ΕΣΡ είναι βαθιά πολιτικά και δομικά. Όταν πρόσωπα με τέτοια πορεία αδυνατούν να συνυπάρξουν στον ρυθμιστικό φορέα, είναι προφανές ότι το όργανο που υποτίθεται ότι ελέγχει τα δελτία ειδήσεων και μοιράζει τα πρόστιμα αδυνατεί να ελέγξει τα του οίκου του. Ποιος θα κάνει τώρα τον διαιτητή στο ανελέητο παιχνίδι που στήνουν οι «Big 3»; Προς το παρόν, η καρέκλα είναι αδειανή.
Το Κυνήγι του «Χαμένου Θησαυρού»: Ποιος μετράει την Πραγματική Τηλεθέαση;
Και ενώ συμβαίνουν όλα αυτά, υπάρχει ένα τεράστιο, υπαρξιακό ερώτημα: Τελικά, πόσοι μάς βλέπουν; Η διαφήμιση τιμολογείται με βάση τα νούμερα, αλλά τα παραδοσιακά μηχανάκια της Nielsen πασχίζουν να πιάσουν τον σφυγμό της νέας εποχής.
Η εβδομάδα έφερε στο φως νέες ιδιωτικές συμφωνίες της Nielsen με τους ιδιωτικούς σταθμούς και την ΕΡΤ. Ο στόχος; Να αναζητηθεί η «πραγματική» τηλεθέαση. Σήμερα, το κοινό δεν στήνεται στις 21:00 μπροστά στην τηλεόραση. Βλέπει τις σειρές στο ERTFLIX, στο web TV των καναλιών, από το κινητό, το tablet ή μέσω catch-up TV στη Nova και την Cosmote.
Η Nielsen προσπαθεί να ενσωματώσει αυτές τις ετερόκλητες (non-linear) πλατφόρμες σε ένα ενιαίο νόμισμα μέτρησης. Τα κανάλια πιέζουν αφόρητα, καθώς χάνουν διαφημιστικά έσοδα από εκατοντάδες χιλιάδες θεάσεις που συμβαίνουν “on demand” και δεν καταγράφονται στα πρωινά ραβδογράμματα. Η μέτρηση του digital κοινού είναι το Ιερό Δισκοπότηρο της επόμενης πενταετίας.
Δημοσιογραφία και Ιστορία: Ο Κίσινγκερ και η Κύπρος στο Μικροσκόπιο
Για να κλείσουμε με κάτι που τιμά την ουσία της δημοσιογραφίας, απέχοντας από τα επιχειρηματικά παιχνίδια, αξίζει ειδική μνεία στις εκδοτικές εξελίξεις. Το νέο βιβλίο των Κώστα Βενιζέλου και Μιχάλη Ιγνατίου έρχεται να ρίξει άπλετο φως σε μια από τις πιο σκοτεινές σελίδες του Ελληνισμού.
Μέσα από αποχαρακτηρισμένα έγγραφα και μακροχρόνια έρευνα, οι δύο βετεράνοι δημοσιογράφοι βάζουν στο μικροσκόπιο τον ρόλο του Χένρι Κίσινγκερ στην τραγωδία της Κύπρου. Σε μια εποχή που η πληροφορία καταναλώνεται σε δευτερόλεπτα (bite-sized news) και τα fake news κυριαρχούν, τέτοιες βαθιές, ερευνητικές δουλειές μάς υπενθυμίζουν τον πραγματικό ρόλο των media: να αποτελούν τον θεματοφύλακα της ιστορικής αλήθειας και να ελέγχουν την εξουσία, έστω και ετεροχρονισμένα.
Επίλογος: Οι Κανόνες του Παιχνιδιού Αλλάζουν
Η εβδομάδα που κλείνει αφήνει πίσω της μια αγορά που αναζητά νέες ισορροπίες. Οι «Big 3» δείχνουν ότι δεν είναι διατεθειμένοι να μοιραστούν το «παιχνίδι» (και κυρίως τα χρήματα) με κανέναν, τα μικρότερα και περιφερειακά κανάλια περιμένουν τα “δώρα” του κράτους για να βγάλουν τη σεζόν, και η ρυθμιστική αρχή (ΕΣΡ) τελεί υπό κατάρρευση. Η αναζήτηση της ψηφιακής τηλεθέασης είναι απλώς το κερασάκι στην τούρτα ενός ραδιοτηλεοπτικού τοπίου που προσπαθεί να μεταβεί βίαια από τη δεκαετία του ’90 στη ψηφιακή εποχή.
Το μόνο σίγουρο είναι ότι τα τηλεκοντρόλ ίσως παλιώνουν, αλλά το παρασκήνιο της τηλεόρασης παραμένει η καλύτερη σειρά μυθοπλασίας. Ραντεβού την επόμενη εβδομάδα με περισσότερο insight στο typologies.gr!
