Βαριές ποινές σε όσους πωλούν αλκοόλ και καπνικά προϊόντα σε ανήλικους

–Το 25% των θανατηφόρων τροχαίων σε Ευρώπη και Ελλάδα σχετίζεται με την κατανάλωση αλκοόλ –Η ευθύνη της πρόληψης ξεκινά από την οικογένεια

Αυστηρότερες κυρώσεις και ενισχυμένα ελεγκτικά εργαλεία περιλαμβάνει το νομοσχέδιο του υπουργείου Υγείας με τίτλο «Προστασία των ανηλίκων από προϊόντα καπνού και αλκοόλ – Ρυθμίσεις για μη καπνικά προϊόντα – Ψηφιακό μητρώο ελέγχου προϊόντων καπνού, αλκοόλ και λοιπών μη καπνικών προϊόντων και άλλες διατάξεις», που ψηφίσθηκε την Πέμπτη από την Ολομέλεια της Βουλής.

Μεταξύ άλλων, με το εν λόγω σχέδιο νόμου επιδιώκεται:
• Η προστασία της υγείας των ανήλικων από τις σοβαρές επιπτώσεις της χρήσης και κατανάλωσης προϊόντων καπνού και αλκοόλ στη σωματική και ψυχική τους υγεία και η πρόληψη της έκθεσής τους στα προϊόντα αυτά, μέσω του περιορισμού της διαθεσιμότητας και της προσβασιμότητάς τους.
• Η θωράκιση της δημόσιας υγείας και η προστασία της υγείας και της ασφάλειας των καταναλωτών, μέσω της διαρκούς, στοχευμένης και αποτελεσματικής εποπτείας της αγοράς των προϊόντων καπνού, των νέων προϊόντων καπνού, των ηλεκτρονικών τσιγάρων και των περιεκτών επαναπλήρωσης, καθώς και των φυτικών προϊόντων για κάπνισμα.
• Η περαιτέρω ενίσχυση της προστασίας της δημόσιας υγείας, και ιδίως των ανήλικων, έναντι μη καπνικών προϊόντων, με ή χωρίς νικοτίνη, που προορίζονται για εισπνοή μέσω της διαδικασίας θέρμανσης, καθώς και προϊόντων νικοτίνης και κάνναβης, τα οποία καταναλώνονται με οποιονδήποτε τρόπο.
• Η ενίσχυση του μηχανισμού ελέγχου της αγοράς των προϊόντων καπνού, αλκοόλ και λοιπών μη καπνικών προϊόντων με την αξιοποίηση σύγχρονων ψηφιακών εργαλείων, για τη διασφάλιση της υγείας των πολιτών.

Βασικά σημεία των διατάξεων του σχεδίου νόμου, με σκοπό την προστασία των ανήλικων από τη χρήση και κατανάλωση προϊόντων καπνού και αλκοόλ, είναι:
• Η απαγόρευση της πώλησης, προσφοράς και διάθεσης, με οποιονδήποτε τρόπο, των προϊόντων καπνού και αλκοόλ σε ανήλικους και από ανήλικους.
• Η θέσπιση της υποχρέωσης ταυτοποίησης της ενηλικότητας και αναζήτησης στοιχείων ταυτότητας εκ μέρους του πωλητή σε όλα τα σημεία πώλησης.
• Η καθιέρωση αυστηρών διοικητικών κυρώσεων σε περιπτώσεις παραβάσεων.
• Η πρόβλεψη ποινικών κυρώσεων σε περιπτώσεις πώλησης, προσφοράς και διάθεσης καπνού και αλκοόλ σε ανήλικους και από ανήλικους, καθώς και σε περιπτώσεις εισόδου, παραμονής και απασχόλησής τους σε κέντρα διασκέδασης και αμιγή μπαρ.

Η θέσπιση των διατάξεων βασίζεται σε σύγχρονα επιστημονικά δεδομένα, σύμφωνα με τα οποία η κατανάλωση καπνού και αλκοόλ σε νεαρή ηλικία σχετίζεται με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης εξαρτήσεων, αναπνευστικών και καρδιοαγγειακών παθήσεων, βλάβες στο κεντρικό νευρικό σύστημα, καθώς και διαταραχές στη συμπεριφορική και ψυχολογική ανάπτυξη.

Ανήλικοι και οδήγηση: Οι δύο βασικές προκλήσεις
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία που παρουσίασε το υπουργείο Υγείας, άλλωστε, η κατανάλωση από ανήλικους καθώς και τα σχετιζόμενα με το αλκοόλ τροχαία ατυχήματα είναι τα δύο κύρια ζητήματα που προκύπτουν ως προς τη σχέση των Ελλήνων με το αλκοόλ.

Όπως εξήγησε η γενική διευθύντρια Δημόσιας Υγείας δρ Φωτεινή Κουλούρη, όταν το 2019 η ετήσια κατά κεφαλήν κατανάλωση αλκοόλ στον μ.ό. της ΕΕ ήταν στα 10,1 λίτρα, στην Ελλάδα ήταν στα 6,3 λίτρα. Επίσης, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΟΣΑ (2023), στη χώρα μας το αλκοόλ συμμετέχει, μαζί με άλλους παράγοντες, στο 3% των θανάτων, με τον μ.ό. της ΕΕ να βρίσκεται στο 6%. Με βάση τα ίδια στοιχεία, η βαριά επεισοδιακή κατανάλωση αλκοολούχων ποτών στην Ελλάδα είναι μια από τις χαμηλότερες στις χώρες της ΕΕ, με το 6% των ενήλικων στην Ελλάδα να αναφέρει βαριά επεισοδιακή κατανάλωση το 2019 (9% άνδρες, 3% γυναίκες).

Παρ’ όλα αυτά, τα στοιχεία της ESPAD έδειξαν ότι το 2024 η χώρα μας ξεπερνά τον ευρωπαϊκό μέσο όρο στην κατανάλωση αλκοόλ από ανήλικους, με το 86% των ερωτηθέντων –νέοι και νέες 16 ετών– να δηλώνει ότι έχει καταναλώσει αλκοόλ έστω μία φορά στη ζωή του (μέσος όρος χωρών ESPAD 74%) και το 59% να δηλώνει ότι έχει καταναλώσει αλκοόλ τουλάχιστον μία φορά τον τελευταίο μήνα, κατά την περίοδο διεξαγωγής της έρευνας (μέσος όρος χωρών ESPAD 43%). Το 37% των ερωτηθέντων απάντησε ότι τον τελευταίο μήνα έχει καταναλώσει έστω μία φορά πάνω από πέντε ποτά (μέσος όρος ESPAD 30%). Τέλος, το 92% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι έχει πολύ εύκολη πρόσβαση στο αλκοόλ.

Την ίδια στιγμή, το 25% των θανατηφόρων ατυχημάτων στην Ευρώπη και στην Ελλάδα σχετίζεται με την κατανάλωση αλκοόλ και είναι η πρώτη αιτία θανάτου για την ηλικιακή κατηγορία 16 – 25 ετών.

Μείωση της επιβλαβούς κατανάλωσης
Από την πλευρά του κλάδου αλκοολούχων ποτών, η γενική διευθύντρια της ΕνΕΑΠ Σοφίκα Παπανικολάου ανέδειξε την πρόοδο που έχει καταγραφεί την τελευταία δεκαετία στη μείωση της κατά κεφαλήν κατανάλωσης και της σχετιζόμενης βλάβης. Σύμφωνα με στοιχεία του ΠΟΥ, κατά την προηγούμενη δεκαετία υπήρξε μείωση τόσο στην κατά κεφαλή κατανάλωση όσο και στους σημαντικότερους δείκτες αναφορικά με τη σχετιζόμενη βλάβη.

Η ενημερωτική εκστρατεία «Rethink Drink», η οποία αποτελεί κοινή πρωτοβουλία του υπουργείου Υγείας και της ΕνΕΑΠ εστιάζει στους παρακάτω άξονες:
– Μετρημένη κατανάλωση: Εκπαίδευση των νέων ενήλικων πάνω στις τυπικές μερίδες των διαφορετικών τύπων ποτών και την ίση ποσότητα αλκοόλ που αυτές περιέχουν.
– Αλκοόλ και ανήλικοι: Κανένας τύπος και καμία ποσότητα αλκοολούχου ποτού δεν είναι ασφαλής για τους κάτω των 18.
– Αλκοόλ και οδήγηση: Κανένας τύπος και καμία ποσότητα ποτού δεν είναι ασφαλής όταν οδηγείς.
– Υπεύθυνο σερβίρισμα: Κάλεσμα στους επαγγελματίες να μη σερβίρουν στους κάτω των 18 ετών.

Στο πλαίσιο της εκδήλωσης, ο διευθύνων σύμβουλος της ALCO Κώστας Παναγόπουλος παρουσίασε επίσης τα αποτελέσματα ποιοτικής έρευνας κοινού, αναδεικνύοντας τη θετική αποδοχή της καμπάνιας και την ανάγκη για περαιτέρω δράσεις ενημέρωσης και έγκυρης πληροφόρησης, που εξέφρασαν οι συμμετέχοντες, γυναίκες και άνδρες, 18 – 35 ετών. Όπως ανέδειξε η μελέτη, οι νέοι επιζητούν αξιόπιστη πληροφόρηση, δοσμένη με εύληπτο, σαφή τρόπο. Συγκεκριμένα:
• Οι οκτώ στους δέκα πολίτες θεωρούν πως οι ανήλικοι στην Ελλάδα καταναλώνουν αλκοόλ, με βασική πηγή πρόσβασης τα καταστήματα εστίασης και ψυχαγωγίας.
• Η υπεύθυνη κατανάλωση είναι έννοια οικεία στους περισσότερους, όμως τα κριτήρια που οι πολίτες συνδέουν με αυτήν ποικίλλουν – από τη μικρή ποσότητα και τη μη καθημερινή χρήση έως την αποφυγή οδήγησης.
• Υπάρχει ευρύτατη αποδοχή των ρυθμιστικών παρεμβάσεων:
√ Το 86% τάσσεται υπέρ των ελέγχων ταυτότητας σε σημεία πώλησης.
√ Το 84% υποστηρίζει την απαγόρευση πώλησης αλκοόλ σε ανήλικους.
√ Το 73% συμφωνεί με την τοποθέτηση προειδοποιητικών σημάτων σε καταστήματα.
√ Τέλος, το 64% αποδέχεται ακόμα και την αφαίρεση άδειας λειτουργίας σε περιπτώσεις επαναλαμβανόμενων παραβάσεων.

Πηγή: