Σε μια εξομολογητική συνέντευξη στον Βασίλη Κουφόπουλο και στο νέο vidcasts, η διευθύντρια μουσικών ραδιοφώνων της ΕΡΤ, Μαργαρίτα Μυτιληναίου, κάνει αναδρομή στα 39 χρόνια παρουσίας της στα ερτζιανά, μιλά για την εξέλιξη του μέσου, τις προκλήσεις του playlist και αποκαλύπτει τις νέες ψηφιακές θεματικές συχνότητες που έρχονται.
Συμπληρώνοντας 39 χρόνια αδιάλειπτης παρουσίας στο ραδιόφωνο, η Μαργαρίτα Μυτιληναίου αποτελεί μία από τις πιο αναγνωρίσιμες και αγαπητές φωνές της ελληνικής μπάντας. Από τα πρώτα της βήματα στο Δεύτερο Πρόγραμμα το 1987, την καθοριστική της πορεία στον SKY και τη δημιουργία του ιστορικού Μελωδία FM, μέχρι τους σταθμούς Δίεση, MENTA και τη σημερινή της θέση στη διεύθυνση των μουσικών προγραμμάτων της ΕΡΤ, η διαδρομή της είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την εξέλιξη της εγχώριας ραδιοφωνίας.
Μιλώντας στον Βασίλη Κουφόπουλο, η κ. Μυτιληναίου αναφέρθηκε στη χρυσή εποχή των ερτζιανών, όταν το ραδιόφωνο διαμόρφωνε τάσεις και έφερνε στο προσκήνιο νέους δημιουργούς. Παράλληλα, εξέφρασε την επιφύλαξή της για την επικράτηση του αυστηρού playlist στους σύγχρονους σταθμούς, τονίζοντας την ανάγκη διατήρησης της προσωπικότητας του ραδιοφωνικού παραγωγού και της αμφίδρομης σχέσης με το κοινό.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στο παρόν και το μέλλον της δημόσιας ραδιοφωνίας. Σήμερα, η ΕΡΤ επενδύει δυναμικά στην τεχνολογία DAB+ και στις διαδικτυακές πλατφόρμες μέσω του ERT Echo. Εκτός από τους υφιστάμενους σταθμούς (Δεύτερο, Τρίτο, Kosmos, Zeppelin) και τα θεματικά web radios (80s, 90s, Vintage), σχεδιάζεται η άμεση έναρξη νέων εξειδικευμένων προγραμμάτων. Ανάμεσα σε αυτά ξεχωρίζουν το «Τρίτο Όπερα», ένας σταθμός αφιερωμένος αποκλειστικά στο λυρικό θέατρο, καθώς και τα «Νέα Ελληνικά», μια συχνότητα που θα εστιάζει στη σύγχρονη εγχώρια ανεξάρτητη μουσική σκηνή και τη χιπ χοπ κουλτούρα.
Τέλος, η διευθύντρια των μουσικών ραδιοφώνων της ΕΡΤ αποκάλυψε ότι βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο οι συζητήσεις για τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου παιδικού ραδιοφωνικού προγράμματος, απευθυνόμενου σε όλη την οικογένεια. Όπως υπογράμμισε, το μεγάλο στοίχημα του μέσου παγκοσμίως παραμένει η επανασύνδεση με τις νεότερες ηλικίες, προσφέροντας ελκυστικό και ποιοτικό περιεχόμενο που ξεπερνά την ευκολία των αλγοριθμικών πλατφορμών.
Βασίλης Κουφόπουλος: Καλεσμένη μας, κυρίες και κύριοι, είναι η κυρία Μαργαρίτα Μυτιληναίου με μακρά διαδρομή στο ραδιόφωνο της χώρας, σε ιδιωτικούς σταθμούς και στην Ελληνική Ραδιοφωνία. Η φωνή της είναι σήμα κατατεθέν. Και είχε την καλοσύνη να είναι σήμερα μαζί μας. Ευχαριστώ πάρα πολύ.
Βασίλης Κουφόπουλος: Στο παραπολιτικό που συζητούσαμε πριν αρχίσουμε, μου λες «Δεσποινίς ετών 39»… Και ισχύει, του χρόνου κλείνεις τα 40 στο ραδιόφωνο;
Μαργαρίτα Μυτιληναίου: Άρα φέτος ετών 39! Κυρία, όχι δεσποινίς. Ναι, καταπληκτικό όμως, 39 στο ραδιόφωνο. Συνέχεια, μεροδούλι-μεροφάι στη συχνότητα…
Βασίλης Κουφόπουλος: Συνέχεια, ναι.
Μαργαρίτα Μυτιληναίου: Και δύο χρόνια που δεν ήμουνα στον αέρα, έκανα πράγματα που είχαν σχέση με το ραδιόφωνο. Αλλά ναι, on air!
Βασίλης Κουφόπουλος: Με μεγάλη διαδρομή και ιστορία. Σήμερα στην ΕΡΤ, διευθύντρια μουσικών ραδιοφωνικών σταθμών, ξεκινώντας από το Δεύτερο Πρόγραμμα, πολλά χρόνια πριν, πριν από το ’87, τον Ιούλιο του ’87…
Μαργαρίτα Μυτιληναίου: Όταν πήγα κι άφησα μια τότε κασέτα με jazz μουσική και λίγα λόγια δικά μου, ηχογραφημένα στο σπίτι μου, με πολλά παράσιτα, ένα μικρόφωνο και το κασετοφωνάκι αυτό το πλακουτσωτό. Είχαμε ένα στερεοφωνικό στο σπίτι… Όπως κι αν ήτανε, αυτό ήταν. Δεν το ‘χω, δεν υπάρχει αυτή η πρώτη εγγραφή, αλλά δεν πειράζει.
Interview με Σοφία Μιχαλίτση, Νότη Μαυρουδή. Μισή ώρα μεσάνυχτα Σαββάτου, «Λίγα λόγια μες στη νύχτα» ο τίτλος, 1,5 χρόνο. Και μετά ANT1, μετά SKY, Μελωδία, Δίεση, ΕΡΤ…
Βασίλης Κουφόπουλος: Αυτή η χαμογελαστή, χαρούμενη φωνή που έφτιαχνε τη διάθεση των ανθρώπων… Ο κόσμος μάλλον σε θυμάται περισσότερο στην αρχή, αν μπορούμε να το πούμε, η έκρηξη στο ραδιόφωνο του SKY, όταν είσαι μεσημέρι, 4 με 5 το απόγευμα, που σε έναν ενημερωτικό σταθμό βάζεις τραγούδια με μια καλή διάθεση…
Μαργαρίτα Μυτιληναίου: Όχι τραγούδια ακριβώς, με μια καλή διάθεση. Και λίγο, χωρίς να το κάνω επίτηδες —τα περισσότερα πράγματα στη ζωή μου δεν γίνονται επίτηδες ή με σκοπό ή με κάποια δεύτερη σκέψη— αποφάσισα να βγάζω στο μικρόφωνο αυτό που με απασχολούσε στην καθημερινότητά μου, στην καθημερινότητα των ανθρώπων. Μια σκηνή στο δρόμο, μια ωραία ταινία, πέντε ερωτήσεις σε έναν άνθρωπο που ήμουν περίεργη να μάθω τις απαντήσεις. Οπότε έκανα ένα talk show, ένα infotainment, χωρίς να υπάρχει ακόμη ο όρος.
Βασίλης Κουφόπουλος: Ναι, δεν υπήρχε σίγουρα.
Μαργαρίτα Μυτιληναίου: Όχι, σίγουρα δεν υπήρχε. Αλλά ένα άνοιγμα ψυχής. Τι μας απασχολεί σήμερα στην καθημερινότητα, ένα άνοιγμα πέρα από τη δισκογραφία και το τραγούδι.
Βασίλης Κουφόπουλος: Και το περιβάλλον της επικαιρότητας, έτσι, γιατί ήταν ενημερωτικός σταθμός.
Μαργαρίτα Μυτιληναίου: Σωστά, σωστά.
Βασίλης Κουφόπουλος: Και μετά ξεκινάει ο Μελωδία. «Ανοίξαμε δίπλα και σας περιμένουμε» το σύνθημα.
Μαργαρίτα Μυτιληναίου: Που ήταν και η φωνή του Μελωδία στο σήμα, στην αρχή, ναι… Ένα πείραμα που δεν το πιστεύανε πολλοί, δεν περίμεναν πολλοί ότι θα πετύχει. Τα δύο πρώτα χρόνια δεν είχε νούμερα ο Μελωδία και μας κοροϊδεύανε, μας λέγανε «Μελαγχολία FM» και τέτοια.
Αλλά μετά, αυτό που συνέβαινε στις συναυλίες, στις μουσικές σκηνές, που γέμιζε ο κόσμος τις συναυλίες του Μάλαμα και της Μελίνας Κανά, και μετά του Παπακωνσταντίνου, του Θανάση, της Λιζέτας Καλημέρη και όλων αυτών των ανθρώπων αυτής της μουσικής σκηνής, που εξαρχής την είχε αγκαλιάσει ο Μελωδία, έμοιασε να αφήνει ένα σημάδι, ένα στίγμα. Το «έξω» έγινε «μέσα» και έγινε ραδιοφωνική παρέα.
Βασίλης Κουφόπουλος: Ναι, και ξαφνικά έγινε το μεγάλο γύρισμα και όλοι ακούγανε ελληνική μουσική από το πουθενά —που δηλαδή υπήρχε το Δεύτερο, που έπαιζε όμως λίγο διαφορετικό ρεπερτόριο, πιο κλασικό.
Μαργαρίτα Μυτιληναίου: Ναι, λίγο πιο κλασικό. Και ήταν σαν τομή κάπως στη χώρα του ραδιοφώνου, ένας σταθμός να παίζει αυτά τα τραγούδια που δεν μπορούσε να φιλοξενήσει ή που δεν φιλοξενούσε κανένας άλλος σταθμός. Και ξαφνικά μετά γίνεται η έκρηξη, τα μαγαζιά με τα ελληνικά τραγούδια, οι συναυλίες, ανοίγει μια ολόκληρη…
Βασίλης Κουφόπουλος: Και φυσικά ένα ακροατήριο, ένα κοινό.
Μαργαρίτα Μυτιληναίου: Έτσι, ξαφνικά αγκαλιάζει το ελληνικό τραγούδι και ανακαλύπτει τους σπουδαίους καλλιτέχνες που δεν θα ‘χαν διαφορετικά πρόσβαση.
Βασίλης Κουφόπουλος: Άρα είναι ένα σημείο τομής.
Μαργαρίτα Μυτιληναίου: Είναι, και το αποδεικνύει και η διάρκεια αυτού του ραδιοφώνου. Δηλαδή από το ’91 μέχρι τώρα μιλάμε για 35 χρόνια, φυσικά και είναι πάντα εκεί, πάντα ψηλά, και με πολλούς διαφορετικούς σταθμούς που παίζουν πλέον το ίδιο ραδιόφωνο σχεδόν.
Βασίλης Κουφόπουλος: Ακριβώς. Αλλά και μετά τον Μελωδία;
Μαργαρίτα Μυτιληναίου: Μετά τον Μελωδία έφυγα από το Συγκρότημα Αλαφούζου και δοκίμασα την τύχη μου στον σταθμό που τότε τον λέγαν Σταθμό, που είναι ο Δίεση. Στήθηκε ο Δίεση. Μετά γύρισα για έναν χρόνο στον SKY, και μετά 10 χρόνια στην ΕΡΤ συντονίστρια των μουσικών ραδιοφώνων. Μετά MENTA, το φτιάξαμε το MENTA εξαρχής…
Βασίλης Κουφόπουλος: Πηλοφόρι, ναι! Αυτό είναι το ωραίο, να μπορείς να φτιάχνεις πράγματα, σχεδιασμός εξαρχής από το μηδέν.
Μαργαρίτα Μυτιληναίου: Έτσι! Το ωραίο είναι αυτό, να ρίχνεις λάσπη στον τοίχο, το γιαπί, το πηλοφόρι, το μυστρί… Μετά Βήμα FM, μετά το ραδιόφωνο της Ταράτσας του Φοίβου… ιντερνετικό, φυσικά! Καινοτομία, ωραίο! Κάθε εβδομάδα είχε κι άλλους καλεσμένους η Ταράτσα, είχα κι εγώ άλλους καλεσμένους, έφτιαξα έναν πριβέ ιδιωτικό σταθμό ιντερνετικό. Το ‘κανα κι αυτό, πολύ ωραίο σαν εμπειρία.
Μετά το 24/7, μετά τέσσερα χρόνια γενική διεύθυνση στον Αθήνα 9.84, και μετά Pride και Ελληνικός. Και από πέρσι το καλοκαίρι, το καλοκαίρι του ’25, η διεύθυνση των μουσικών ραδιοφώνων της ΕΡΤ και πρωινή εκπομπή στο Δεύτερο.
Βασίλης Κουφόπουλος: Ακούραστη δηλαδή!
Μαργαρίτα Μυτιληναίου: Τώρα ξέρεις, άμα γυρίσεις και τα κοιτάς πίσω, λες «πω, έκανα κι αυτό, έγινε κι αυτό».
Βασίλης Κουφόπουλος: Τι λες τώρα… Πολλά τραγούδια, πολλοί στιχουργοί, πολλοί συνθέτες, πολλοί ερμηνευτές, πολλές φωνές… Και χιλιάδες ώρες εκπομπής και πολιτισμός. Γιατί αυτό είναι ένα σημείο παρέμβασης, το να παίζεις ένα τραγούδι που να στέκεται σωστά και να γεμίζεις τις καρδιές των ανθρώπων… Οι παραγωγοί έφτιαχναν έναν δικό τους κόσμο δίπλα σε αυτό…
Μαργαρίτα Μυτιληναίου: Και αυτό είναι ένα στοιχείο το οποίο μπορώ γυρίζοντας πίσω να πω ότι με χαρακτηρίζει: δεν έχω εργαστεί σε έναν σταθμό που να έχει playlist 100%. Δηλαδή, ακόμη κι εκεί που μπορεί να υπήρχε ένα μερικό playlist, εγώ είχα τη δυνατότητα να κάνω αυτό που ήθελα.
Βασίλης Κουφόπουλος: Μάλλον το playlist υπάρχει, άρα πώς εμπλουτίζεται, τι χρειάζεται για να υπάρχει αλάτι και πιπέρι;
Μαργαρίτα Μυτιληναίου: Εγώ δεν είμαι οπαδός του playlist, αλλά έχω εργαστεί σε σταθμό με playlist. Είναι πολύ σημαντικό να παίρνεις τη γνώμη των ανθρώπων που εργάζονται στο σταθμό, δηλαδή τη γνώμη των παραγωγών. Δεν μπορεί ένας παραγωγός να μεταδίδει τραγούδια με τα οποία δεν συμφωνεί, πρέπει να δημιουργηθεί μια δεξαμενή τραγουδιών κοινής παραδοχής.
Πρέπει να υπάρχει και ο ακροατής που παίρνει μέρος στο παιχνίδι που λέγεται ραδιόφωνο και ακρόαση. Δεν μπορείς να μην τον υπολογίζεις. Δεν ξέρω πόσο ακριβείς είναι οι ποιοτικές έρευνες που κάνουν τα ραδιόφωνα —δηλαδή πόσοι ακροατές επιλέγονται, ποια είναι τα κριτήρια, πόσα τραγούδια αποτελούν τη δεξαμενή… Άμα μου δώσεις 200 τραγούδια, οπωσδήποτε θα βρω 50 να σου πω, αλλά ποια είναι τα 200; Και γιατί τον επόμενο μήνα είναι τα ίδια 200; Στο τρίμηνο και στο εξάμηνο καταλήγουν να είναι τα ίδια 200 και οι σταθμοί να παίζουν περίπου το ίδιο πρόγραμμα.
Οι ποιοτικές έρευνες λένε ότι αυτό που χαρακτήριζε το ραδιόφωνο μέχρι και τη δεκαετία του ’90 —η συνήθεια ή η επιλογή μιας συγκεκριμένης φωνής και εκπομπής— τώρα έχει αλλάξει. Έχουμε την ευκολία του κομπιούτερ, ακούω ένα τραγούδι, δε μ’ αρέσει, τσακ αλλάζω. Δε με νοιάζει τι θα πει ο εκφωνητής, ο παραγωγός, ο δημοσιογράφος.
Βασίλης Κουφόπουλος: Άρα η φωνή και το περιεχόμενο της εκπομπής είναι σαφές ότι θα κρατήσουν το ακροατήριο;
Μαργαρίτα Μυτιληναίου: Εγώ πάντα πιστεύω ότι ένας ραδιοφωνικός παραγωγός με προσωπικότητα —που δεν είναι υποχρεωμένος να κάνει 10 φορές αναφορά σε χορηγούς ή αναφορά στην κίνηση και τον καιρό— είναι πιο ενδιαφέρων. Αλλά δεν ξέρω, νομίζω ότι δεν είμαι ο μέσος όρος του ακροατή, είμαι πάρα πολύ μέσα στη δίνη για να έχω καθαρή κρίση.
Βασίλης Κουφόπουλος: Σε αυτή τη ραδιοφωνική διαδρομή των 39 ετών, ποια είναι τα σημαντικά γεγονότα που ξεχωρίζεις;
Μαργαρίτα Μυτιληναίου: Ξέρεις γιατί; Γιατί κάθε φορά που δημιουργείς κάτι και το παίρνει ο κόσμος, δεν είναι πια δικό σου, είναι του κόσμου. Και μετά πας και κάνεις κάτι άλλο. Μπορεί να είναι κύκλοι συναυλιών που φτιάξαμε από το μηδέν, ειδικές εκπομπές, συνεντεύξεις που έρχονται άνθρωποι και σου ανοίγουν την καρδιά και την ψυχή τους… Πολλά, πολλά.
Βασίλης Κουφόπουλος: Και σήμερα, στην Ελληνική Ραδιοφωνία, στην Αγία Παρασκευή, ως διευθύντρια των μουσικών ραδιοφωνικών προγραμμάτων, ποια είναι η καθημερινότητα;
Μαργαρίτα Μυτιληναίου: Η καθημερινότητα λέει: Δεύτερο Πρόγραμμα, Τρίτο Πρόγραμμα, Kosmos, Zeppelin και ERT Echo [.gr]. Κάθε πρόγραμμα έχει πολύ καθαρή φυσιογνωμία, προφίλ και σήμα, και πρέπει να τονώνεις αυτό που εκπέμπεται κάθε μέρα με γεγονότα, δράσεις, αφιερώματα.
Βασίλης Κουφόπουλος: Παραδοσιακά το Δεύτερο είναι λαϊκά…
Μαργαρίτα Μυτιληναίου: Και έχουμε φτιάξει κι άλλα διαδικτυακά ραδιόφωνα: το 80s, το 90s, το Vintage, τις τελευταίες επιτυχίες… Και έρχονται οπωσδήποτε άλλα δύο: έρχεται το «Τρίτο Όπερα» —που δεν υπάρχει, επιτέλους— και έρχεται και το «Νέα Ελληνικά».
«Νέα Ελληνικά» σημαίνει ραδιόφωνο για την ελληνική γλώσσα, τραγούδια που δεν παίζουν τα υπόλοιπα ραδιόφωνα αλλά συμβαίνει κάτι πολύ σοβαρό εκεί έξω —από Γκιντίκι και Γιαγκίνηδες μέχρι πράγματα που ψάχνεις και δεν βρίσκεις. Θα ακούσεις και hip-hop που πρέπει να ακούς (όχι αυτή την trap που ντρέπεσαι να ακούσεις). Αυτό το προφίλ του ήχου και των δημιουργών που δεν μεταδίδεται πουθενά.
Μαργαρίτα Μυτιληναίου: Και βεβαίως το DAB+, που εφαρμόζεται πλέον, επιτρέπει την ανάπτυξη ραδιοφωνικών προγραμμάτων με καθαρό, κρυσταλλικό ήχο. Σε μία συχνότητα χωράνε περισσότεροι σταθμοί. Πάμε να εγκατασταθεί το σύστημα 100%, γιατί αυτή τη στιγμή είναι γύρω στο 80-85% σε όλη τη χώρα, και μετά να χτίσουμε κάθε συχνότητα με τα δικά της ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Είναι ένας σχεδιασμός μακροπρόθεσμος, ήρθε για να μείνει.
Βασίλης Κουφόπουλος: Οι παλαιότεροι είχαν μεγαλώσει με τη «Θεία Λένα» στο ραδιόφωνο, ήταν η είσοδος για τα παιδιά. Δεν λείπει ένα κανονικό, νέο παιδικό ραδιοφωνικό πρόγραμμα;
Μαργαρίτα Μυτιληναίου: Είναι σε πολύ καλές συζητήσεις αυτή τη στιγμή. Ο χώρος του παιδιού αφορά όχι μόνο τις μικρές ηλικίες, αλλά και τους γονείς, τους παππούδες, όλη την οικογένεια. Υπάρχει χώρος για ένα πρόγραμμα παιδικό και θεωρώ ότι δεν θα αργήσουμε πολύ να ανακοινώσουμε καινούργια πράγματα.
Βασίλης Κουφόπουλος: Ολοκληρώνοντας, το μέλλον πώς φαίνεται; Θα είναι ραδιοφωνικό;
Μαργαρίτα Μυτιληναίου: Υπάρχει μια μεγάλη αλήθεια που δεν συμφέρει το ραδιόφωνο παγκοσμίως: οι νεότερες ηλικίες έχουν φύγει από το ραδιόφωνο. Το κρίσιμο ζήτημα είναι να μάθουν ότι υπάρχει ραδιόφωνο και ότι μπορεί να τους αφορά. Πρέπει να γίνουμε πιο ελκυστικοί, να βρούμε τρόπους να προσελκύσουμε το ακροατήριο που μας λείπει, να μη μένει μόνο στις πλατφόρμες, στο YouTube ή σε ό,τι είναι πιο εύκολο και εύπεπτο.
Βασίλης Κουφόπουλος: Το πιο αγαπημένο σου τραγούδι;
Μαργαρίτα Μυτιληναίου: Αποφεύγω να λέω ένα, αλλά μια μελωδία, ένας στίχος…
Βασίλης Κουφόπουλος: Σε έχω συνδυάσει με τη «Σωτηρία της ψυχής»…
Μαργαρίτα Μυτιληναίου: Η σωτηρία της ψυχής είναι πολύ μεγάλο πράγμα… «Σαν ταξιδάκι αναψυχής με ένα κρυμμένο τραύμα…»
Βασίλης Κουφόπουλος: Ευχαριστούμε πολύ, Μαργαρίτα Μυτιληναίου!
Μαργαρίτα Μυτιληναίου: Εγώ ευχαριστώ!
